İş güvencesi kapsamındaysanız (30+ işçili işyerinde en az 6 ay kıdeme sahip belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyorsanız) fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya, arabuluculukta anlaşamazsanız 2 hafta içinde iş mahkemesine başvurmanız gerekir. Fesih geçersiz sayılırsa işe iade veya 4–8 aylık ücret tutarında tazminat hakkı doğar. Kapsamdışıysanız kıdem + ihbar tazminatı talep edilebilir. 1 ay — hak düşürücü süre

Normal istifada kıdem tazminatı alınamaz. Ancak İş Kanunu m.24 kapsamında haklı nedenle (ücretin ödenmemesi, mobing, sağlığı bozan çalışma koşulları, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarını ihlali) istifa edilirse kıdem tazminatı hakkı doğar. Evlilik nedeniyle istifada da 1 yıl çalışılmışsa tazminat alınabilir. Emeklilik için gerekli prim günü ve yaşı dolduranlar da istifa ederek tazminat alabilir.

Fazla mesai; bordro, iş yeri kayıtları, tanık ifadesi, e-posta ve mesai çizelgeleriyle ispat edilir. 5 yıllık zamanaşımı süresi vardır (iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren). Fazla mesai ücreti; normal ücretin %50 zamlısıdır. Yıllık 270 saati aşan kısım için ücret veya serbest zaman hakkı doğar. Bordrolarda "fazla mesai dahil" ibaresi varsa ek talep güçleşebilir; avukata danışın.

İlk derece mahkemesi kararı genellikle 2–4 ay içinde çıkar; istinafla birlikte süreç 6–12 aya uzayabilir. Dava kazanılırsa işveren kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde işe davet etmek zorundadır. İşverenin daveti reddetmesi veya 10 iş günü içinde işe başlanmaması halinde işe iade hakkı düşer, bunun yerine 4–8 aylık brüt ücret tutarında tazminat ödenir. Dava sürecindeki boşta geçen süre için de en fazla 4 aylık ücret ödenir.

Evet. Sistematik, kasıtlı ve süregelen psikolojik baskı, aşağılama veya dışlama mobing sayılır. İspat yükü çalışandadır; mesaj kayıtları, tanıklar, psikologluk raporları ve yazılı uyarılar delil olarak kullanılabilir. Mobing nedeniyle haklı nedenle istifa edilerek kıdem tazminatı + manevi tazminat talep edilebilir. Ağır vakalarda işverenin cezai sorumluluğu da gündeme gelebilir. İspat kritik

SGK'ya yazılı şikâyet başvurusu yapabilir, eksik ödenen primler için SGK denetimi talep edebilirsiniz. İş sözleşmesi sona erdikten sonra 10 yıllık zamanaşımı içinde hizmet tespiti davası açılabilir. Gerçek ücretle sigortalandığınızı ispat eden belgeler (banka dekontları, tanıklar, bordro karşılaştırmaları) önemlidir. Sigorta primlerinin eksik yatırılması aynı zamanda işverenin haklı nedenle fesih hakkı veren bir durumdur.

İş kazasında; SGK'dan geçici ve kalıcı iş göremezlik ödeneği, SGK'nın işverene rücu ettiği tazminat, ayrıca maddi tazminat (maluliyet oranına göre) ve manevi tazminat talep edilebilir. İşverenin kusuru varsa iş mahkemesinde tazminat davası açılır; SGK ödemesi yapılmışsa bu miktar mahsup edilir. Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk şarttır (ticari araç kullanımı gibi bazı istisnalar hariç). 2 yıl zamanaşımı

İkale; işveren teklifi üzerine karşılıklı anlaşarak iş sözleşmesinin sonlandırılmasıdır. Dezavantajları: İşsizlik ödeneği alınamaz (zorunlu sigorta primleri boşa gidebilir), işe iade hakkından vazgeçilir, baskı altında imzalanmışsa geçersizlik iddiası güçtür. Avantajı: Taraflar dilediği miktarda ek ödeme kararlaştırabilir. Teklif geldiğinde imzalamadan önce mutlaka avukata danışın; işsizlik ödeneğini kaybetmek büyük bir hak kaybıdır.

Evet. Eşinizin rızası olmadan çekişmeli boşanma davası açılabilir. Zina, terk, akıl hastalığı, hayata kast/pek kötü muamele veya evlilik birliğinin temelinden sarsılması (en yaygın) gibi yasal boşanma nedenlerinden birine dayanılması gerekir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması davalarında mahkeme, yaşanan olayların evliliği sürdürülemez kıldığını değerlendirir. Dava süreci genellikle 1–2 yıl sürer.

Evliliği en az 1 yıl sürmüş çiftler anlaşmalı boşanabilir. Tarafların; velayet, nafaka, mal paylaşımı ve tazminat konularında önceden anlaşması gerekir. Hazırlanan protokol mahkemece onaylanır. Hakim her iki tarafı bizzat dinledikten sonra tek duruşmada karar verebilir. Ortalama süre 1–4 aydır. Avukat desteğiyle hazırlanan protokol, ileride çıkabilecek anlaşmazlıkları önler.

Tedbir nafakası dava süresince, iştirak nafakası çocuk 18 yaşına (öğrenciyse 25 yaşına) kadar devam eder. Yoksulluk nafakası ise koşullar devam ettiği sürece belirsiz süreli olabilir; ancak alıcı taraf yeniden evlenirse kendiliğinden sona erer, ekonomik koşullar iyileşirse kaldırılması istenebilir. Nafaka, ÜFE oranında artırım davası açılarak yükseltilebilir; geçimini sağlama imkânı kaybolursa azaltma davası açılabilir.

Türk Medeni Kanunu'nda varsayılan mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejimde evlilik öncesinde edinilmiş mallar (ev dahil) kişisel mal sayılır ve paylaşıma girmez. Evlilik süresince yapılan değer artışı veya geri ödenen mortgage taksitleri ise paylaşım konusu olabilir. Taraflar eşleşmiş mal ortaklığı veya mal ayrılığı rejimini noterde sözleşme yaparak seçebilir.

Evet. Miras bırakan, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazı gerçekte bağış olduğu halde satış görüntüsüyle devretmişse muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası açılabilir. Bu davada tapudaki devrin muvazaalı (sahte) olduğu ispat edilmelidir. Zamanaşımı yoktur; hak düşürücü süreye de tabi değildir. Yargıtay, bu konuda yerleşik içtihat oluşturmuştur.

Miras, ölümün öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan yazılı beyanla reddedilebilir. Bu süre kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır. Mirasçılar kabul ettikten sonra miras bırakanın borçlarından müteselsilen sorumlu olur. Tereke borca batıksa resmi tasfiye de istenebilir. Mirasın terekeye müdahale, payın devri veya sürenin kaçırılması halinde red hakkı düşer.

Saklı paylı mirasçılar (altsoy, anne-baba, kardeş); miras bırakanın saklı paylarını ihlal eden vasiyetname veya bağışlarının iptali için tenkis davası açabilir. Yasal pay oranları: Altsoy için yasal payın 1/2'si, anne-baba için 1/4'ü, kardeşler için 1/8'i saklı paydır. Dava; vasiyetnamenin açılmasından veya ölüme bağlı tasarrufun öğrenilmesinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır.

Boşanan kadın kural olarak bekârlık soyadına döner. Ancak evlilik soyadını taşımakta menfaati olduğunu ve bunun koca için bir zarar oluşturmadığını ispatlarsa mahkeme kararıyla evlilik soyadını kullanmaya devam edebilir. Bu talep boşanma davası sırasında veya sonrasında ayrı davayla ileri sürülebilir. Çocuğun soyadı ise velayete göre değil ayrı bir mahkeme kararıyla değiştirilebilir.

İki geçerli vasiyetname türü vardır: El yazılı vasiyetname (baştan sona el yazısıyla, tarih ve imzalı; tanık gerekmez) ve resmi vasiyetname (noter veya sulh hukuk hakimi önünde iki tanıkla). Noterde yapılan daha güçlüdür; itiraz edilmesi güçtür. Saklı payları aşan tasarruflar tenkis davasıyla iptal ettirilebilir. Vasiyetname, noter siciline kaydedilerek kayboluşu önlenebilir.

Kiraya veren, kiracıyı şu yollarla çıkarabilir: Tahliye taahhütnamesi (taahhüt tarihinden 1 ay içinde icra veya dava), kira borcunun ödenmemesi (iki haklı ihtar veya 30 günlük ödeme süreli ihtarname), ihtiyaç nedeniyle tahliye (ev sahibi ya da birinci derece yakının konut ihtiyacı — kira sözleşmesi bitiminden 1 ay önce ihtar), yeniden inşaat/esaslı tadilat. Süreler hak düşürücüdür

Konut kiralarında artış oranı, bir önceki yılın 12 aylık ortalama ÜFE oranını aşamaz. Sözleşmede bu oranın üzerinde bir oran yazılsa bile hukuken geçersizdir; kiracı ÜFE sınırını uygulayabilir. İşyeri kiralarında ise taraflar serbestçe belirleyebilir. Kira tespit davası, kiranın emsal değerlerle güncellenmesi için her iki taraf tarafından açılabilir. Sözleşme 5 yıl sonunda kira yeniden serbestçe belirlenebilir.

Kiracı evi teslim ettikten sonra kiraya veren, olağan kullanımdan kaynaklanmayan hasarları belgeleyerek iade edebilir; olağan yıpranma nedeniyle kesinti yapılamaz. 3 aylık banka blokesi zorunlu olup kiraya veren bu blokenin serbest bırakılmasını 3 ay içinde talep etmezse banka kiracıya iade eder. İade edilmezse icra takibi veya sulh hukuk mahkemesinde dava yoluyla tahsil edilebilir. İspat yükü; hasarın kiracıdan kaynaklandığını kiraya verene aittir.

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi resmi şekle (noter veya tapu müdürlüğü) tabi olup şekle aykırı sözleşmeler geçersizdir. Ancak taraflar sözleşmeyi fiilen ifa etmişlerse (arsa devri gerçekleşmişse) geçersizlik ileri sürülemez. Müteahhit teslim yükümlülüğünü yerine getirmezse sözleşmeden dönme + tazminat talep edilebilir. Tapuya şerh verdirilmemiş bir hakka dayanan üçüncü kişilere karşı ispat güçleşir; şerh önerilir.

Konut alımında gizli ayıplar (sızıntı, kaçak kat, çatlak, kaçak yapı gibi) için teslimden itibaren 5 yıllık zamanaşımı uygulanır (taşınmazlar için). Ayıp fark edilir edilmez derhal ihbar zorunludur. Seçimlik haklar: Sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya misli ile değişim. Satıcının ayıbı bilerek gizlediği ispatlanırsa zamanaşımı defolmaz. Konut niteliğindeki gayrimenkullerde TKHK koruyucu hükümleri de uygulanabilir.

Paylı mülkiyette paydaşlardan biri her zaman ortaklığın giderilmesini isteyebilir. Mahkeme önce aynen taksim (fiilen bölünme) mümkün mü değerlendirir; mümkün değilse satış kararı verilir ve bedel paylara göre paylaştırılır. Satışta önalım (şufa) hakkı kullanılabilir. Paylı mülkü korumak istiyorsanız diğer paydaşların payını satın almak veya taksim teklifinde bulunmak seçenek olabilir. Detaylı bilgi →

Kapora (pey akçesi) satıcı cayarsa iki katı iade edilmek zorundadır; alıcı cayarsa kapora iade edilmez. Ancak bu kural yalnızca cayma akçesi (pişmanlık akçesi) niteliğindeki kaporalar için geçerlidir. Sözleşme kesinleşmişse cayma hakkı olmayabilir; bu durumda ifa talep edilebilir. Kapora dolandırıcılığı hakkında →

Tapudaki mülkiyet kaydının hukuka aykırı şekilde oluştuğu iddiasıyla açılan davadır. Temel nedenler: muvazaalı devir, sahte imza, vekâlet yetkisinin kötüye kullanımı, hata, hile veya gaiplik. Asliye hukuk mahkemesinde görülür; taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Bazı haller zamanaşımına tabi değildir (muvazaa gibi); bazıları 10 yıllık süreye tabidir. Tapu tescilinin kesinleşmesi beklenmez; ihtiyati tedbir talep edilebilir.

Olağan kullanım yıpranmasını (boya, zemin eskimesi gibi) aşan hasarlar için kiraya veren tazminat talep edebilir. Kiracının teslim ettiği anki hasar fotoğraflanıp tutanakla tespit edilmelidir. Hasar tutarı depozitoya mahsup edilir; aşan kısım icra takibi veya dava yoluyla alınır. Ciddi tahribatta cezai şikâyet de söz konusu olabilir (mülke zarar verme). Kira süresince ara dönem tutanağı tutulması ispat açısından kritiktir.

400.000 USD değerinde taşınmaz satın alan ve 3 yıl satmama şartını kabul eden yabancılar istisnai yolla Türk vatandaşlığı için başvurabilir. Bu eşiğin altında kalan taşınmaz alımları ise kısa dönem oturma izni hakkı doğurur. Satın alınan gayrimenkulün yabancılara devre yasağı kapsamında olmadığının (askeri/güvenlik bölgelerinden uzak, il kotası dolmamış) teyidi önemlidir.

Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde idare mahkemesine iptal davası açılabilir. Yürütmeyi durdurma talebi kritiktir; aksi hâlde dava sonuçlanmadan sınır dışı edilme riski vardır. Özellikle geri dönüşte yaşam/özgürlük tehlikesi bulunuyorsa geri göndermeme ilkesi (non-refoulement) kapsamında uluslararası koruma başvurusu da paralel yürütülmelidir. Hukuki süreçlerde en kısa sürede avukata ulaşılması hayati önem taşır.

Türk vatandaşıyla kesintisiz 3 yıl evli kalan ve evliliğin devam ettiği yabancılar vatandaşlık başvurusunda bulunabilir. Başvuru koşulları: aile birliği tehdit etmemek, Türkiye'de ikamet, kamu sağlığına tehdit oluşturmamak ve ulusal güvenlik/kamu düzeni riski taşımamak. Evliliğin gerçek (muvazaasız) olması denetlenir. Başvuru İl Nüfus Müdürlükleri aracılığıyla yapılır.

Çalışma izni işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na başvurularak alınır. Kota şartı: İşyerinde en az 5 Türk çalışan bulunmalı, yabancı işçi sayısı toplam personelin %10'unu geçemez (bazı istisnalar mevcuttur). Uzman pozisyonlar ve üst yönetici istihdamında kota muafiyeti söz konusu olabilir. İzin süresi 1 yıl olup uzatılabilir. Türkiye'deyken de başvuru yapılabilir; geçerli oturma izni şart.

İptal kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açılmasıyla birlikte yürütmeyi durdurma kararı da talep edilmelidir, aksi hâlde Türkiye'yi terk etmek zorunlu hale gelebilir. İptal gerekçesi (koşulların artık karşılanmaması, kamu düzeni gibi) dikkate alınarak savunma hazırlanır. Bağlantılı insani gerekçeler (aile, çocuk) mahkemece dikkate alınır.

Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'ne başvurarak uluslararası koruma talebinde bulunulur. Mülteci statüsü (Avrupa'dan gelen Cenevre Sözleşmesi kapsamı), şartlı mülteci (diğer ülkelerden gelen, üçüncü ülkeye yönlendirilene kadar) ve ikincil koruma (ölüm cezası, işkence, silahlı çatışma riski) olmak üzere üç kategori vardır. Başvuru ülkeyi terk etmeden, geçişte veya sınırda yapılabilir. Red kararlarına itiraz için hukuki destek kritiktir.

Yabancı mahkemede verilen boşanma kararının Türkiye'de geçerli sayılması için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir. Asliye hukuk mahkemesinde görülen davada yabancı kararın kesinleşmiş olduğu, savunma hakkının tanındığı ve kamu düzenine aykırılık içermediği denetlenir. Tanıma kararı kesinleşmeden Türk nüfus sicili güncellenmez. Süresi 10 yıl olan bir zamanaşımı bulunmakla birlikte mümkün olan en kısa sürede başvurulması önerilir.

Limited şirket (LTD): Minimum 10.000 TL sermaye, 1+ ortak, kuruluş daha kolay ve ucuz, halka açık hisse çıkarılamaz, ortaklar kamu borçlarından şahsen sorumlu olabilir. Anonim şirket (AŞ): Minimum 50.000 TL sermaye (halka açıksa 250.000 TL), 1+ pay sahibi, halka açılabilir, pay devirleri daha esnek, kurumsal yönetim zorunlu. Küçük ölçekli işletmeler için LTD, büyüme ve yatırım hedefi için AŞ önerilir.

LTD'de haklı nedenle çıkarma davası (TTK m.640) açılabilir; mahkeme kararıyla mümkündür. AŞ'de ihraç daha güçtür; esas sözleşme hükmü gerekebilir. Alternatifler: önalım hakkı kullanımı, hissenin piyasa değerinden satın alınması veya şirketin tasfiyesi. Ortaklar arası anlaşmazlık durumunda şirket sözleşmesi kritik rol oynar; bu nedenle kuruluşta iyi hazırlanmış bir şirket sözleşmesi büyük önem taşır.

Kural olarak ortaklar şirket borçlarından koymayı taahhüt ettikleri sermaye kadar sorumludur (sınırlı sorumluluk). Ancak istisnalar kritiktir: kamu alacakları (vergi, SGK) için LTD ortaklar şahsen ve müteselsilen sorumlu tutulabilir; tüzel kişiliğin perdelenmesi (şirketle şahsın karıştırılması) halinde mahkeme şahsi sorumluluğa hükmedebilir; imza yetkisi olmadan borç yüklenen ortak da sorumlu tutulabilir.

İlk adım: noter ihtarnamesi gönderip ödeme için makul süre tanıyın. Ardından: ilamsız icra takibi başlatılabilir (fatura veya sözleşme varsa). İtiraz edilirse itirazın iptali davası veya itirazın kaldırılması yoluna gidilebilir. Belgeye dayalı güçlü alacaklarda kambiyo senetleri takibi (çek, senet) daha hızlı sonuç verir. Şirket iflas ediyorsa alacaklı iflas davası da bir seçenek. Zamanaşımı: ticari alacaklarda genellikle 5 yıl.

Dürüstlük kurallarına aykırı rekabet davranışları (müşterileri yanıltma, ticari sırları kullanma, karıştırıcı davranış, iftira) haksız rekabet sayılır. TTK m.56 kapsamında: haksız rekabet fiilinin tespiti, men'i, sonuçlarının ortadan kaldırılması + maddi ve manevi tazminat talep edilebilir. Ticaret mahkemesi görevlidir; ayrıca TCK kapsamında cezai şikâyet de mümkündür. Delillerin (ekran görüntüsü, müşteri beyanı vb.) ivedilikle korunması önemlidir.

Kritik inceleme noktaları: Bölgesel münhasırlık ve rakip koruması, sözleşme süresi ve yenileme koşulları, franchise verenin tek taraflı değiştirme hakları, erken fesih halleri ve tazminat, rekabet yasağı süresi ve kapsamı (5 yılı aşan ve coğrafi sınır belirsiz rekabet yasakları geçersizdir), fikri mülkiyet devri veya lisansı. Türkiye'de franchise sözleşmesini düzenleyen özel bir kanun yoktur; Borçlar Kanunu genel hükümleri uygulanır. İmzalamadan önce avukat incelemesi şarttır.

Konkordato; borçlarını ödeyemeyecek duruma gelen borçlunun, alacaklılarıyla mahkeme denetiminde borç yeniden yapılandırması yapmasıdır (İİK m.285 vd.). Geçici mühlet 3 ay (+ 2 ay uzatma), kesin mühlet 1 yıl (+ 6 ay). Mühlet süresince icra takibi yapılamaz. Başarılı konkordato alacaklıların en az %50'sinin ve alacakların %50'sinin onayını gerektirir. İflastan koruyucu bir araçtır; ancak ciddi bir hazırlık ve avukat desteği zorunludur.

Evet, anayasal haklarınız. Gözaltından itibaren: avukat talep etme, susma hakkı (ifade vermekten kaçınma), yakınınızın haberdar edilmesini isteme ve tercüman talebi haklarınız mevcuttur. Bu haklardan hiçbiri sorgulama sırasında kullandırılmamışsa ifade hukuka aykırı delil sayılır. Avukat gelmeden ifade vermeyin; verilen ifadeler ilerleyen aşamalarda aleyhte kullanılabilir.

Ağır suçlarda tutukluluk en fazla 5 yıla kadar uzayabilir (terör, ağır suç örgütleri hariç); diğer suçlarda 2 yıl + 1 yıl uzatma. Tahliye seçenekleri: tahliye talepli itiraz (sulh ceza hakimliği), bireysel başvuru (AYM), adli kontrol tedbiriyle serbest bırakma. Tutukluluk incelemesi her 30 günde bir yapılır. Tutukluluk nedenlerinin (kaçma şüphesi, delil karartma) ortadan kalktığını gösteren dilekçe hazırlanmalıdır.

Basit dolandırıcılıkta (TCK m.157) şikâyet süresi fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay; nitelikli dolandırıcılıkta (m.158) ise suç şikâyete tabi değildir, savcılık re'sen soruşturabilir. Bilişim dolandırıcılığı (m.158/1-f) en ağır hal sayılır ve 3–10 yıl hapis cezası öngörür. Delillerin (banka dekontları, mesaj kayıtları, sözleşme) ivedilikle korunması ve savcılığa suç duyurusunda bulunulması gerekir. Aynı zamanda hukuki tazminat davası da açılabilir.

Gerçeğe aykırı olduğunu bilerek yapılan şikâyet iftira suçunu (TCK m.267) oluşturur; 1–4 yıl hapis cezası öngörülmüştür. Beraat kararından sonra şikayetçi hakkında iftira suçundan suç duyurusunda bulunulabilir. Ayrıca haksız şikâyet nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararlar için hukuki tazminat davası açılabilir. Beraat kararının kesinleşmesi önemli bir ön koşuldur.

Uzlaşma; belirli suçlarda (yaralama, dolandırıcılık, hırsızlık, konut dokunulmazlığı ihlali gibi) mağdur ve şüpheli arasındaki uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşma sağlanmasıdır. Uzlaşmanın avantajı: soruşturma/kovuşturma sona erer, sabıka kaydı oluşmaz. Dezavantajı: haksız yere kabul edilen uzlaşma mağdur için gerçek zararı karşılamayabilir, şüpheli için ise suçu kabul anlamına gelebilir. Teklif geldiğinde avukata danışılmadan karar verilmemelidir.

Beraat kararı kesinleştikten sonra sabıka kaydından silme talebi Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ne yapılabilir. Otomatik silme gerçekleşmemişse sulh ceza hakimliğine başvurulabilir. Devlet memurluğu gibi statü için gerekiyorsa "arşiv kaydı" ve "sabıka kaydı" ayrımına dikkat etmek gerekir; beraat arşiv kaydından silinir ancak arşive alınır. Haksız yargılama nedeniyle tazminat davası da gündeme gelebilir (CMK m.141).

Yalnızca şikâyete tabi suçlarda şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürür. Kasten yaralama, hakaret, konut dokunulmazlığı ihlali gibi suçlar bu gruba girer. Ancak kasten öldürme, cinsel suçlar, terör gibi ağır suçlar şikâyete tabi olmadığından savcılık re'sen soruşturur; şikâyetten vazgeçmek sonucu değiştirmez. Şikâyetten vazgeçme kovuşturma aşamasında da mümkündür; ancak davanın mahkûmiyetle sonuçlanmadan önce yapılmalıdır.

Resmi çağrı kâğıdı (celpname) varsa gitme yükümlülüğü doğar; aksi hâlde yakalanabilirsiniz. Polis tarafından telefon veya sözlü davet zorunlu değildir. İfade vermeden önce mutlaka avukat talep edin. "Müdafi hazır bulunmaksızın ifade vermek istemiyorum" demeniz hakkınızdır ve aleyhte yorumlanamaz. Susma hakkınızı kullanmak suçluluk göstergesi değildir; bu hakkı kullanan pek çok kişi beraat etmiştir.

İlamsız icra takibinde ödeme emri tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve mal/maaş haczi başlanabilir. 7 gün hak düşürücü süre Haksız takip ise 7 günlük süre geçtikten sonra yalnızca menfi tespit davası veya imzaya itiraz yoluyla itiraz edilebilir. İtiraz avukat aracılığıyla veya doğrudan icra müdürlüğüne yazılı başvuruyla yapılır.

Maaş ve ücretlerin yalnızca 1/4'ü haczedilebilir (İİK m.83). Asgari ücretin altında kalacak şekilde haciz yapılamaz; bu miktarın altını korumak için işçi hakları saklıdır. Nafaka alacaklarında bu koruma uygulanmaz; tamamına haciz gelebilir. Birden fazla takip varsa hepsinin toplamı 1/4 sınırını aşamaz. Emekli maaşı ve banka hesabındaki asgari ücret tutarı da hacizden muaftır.

Zamanaşımı gerçekleşmiş bir borç için icra takibi yapılabilir; ancak borçlunun itirazında zamanaşımını ileri sürmesi gerekir. Zamanaşımı mahkemece re'sen uygulanmaz. İlamsız takipte 7 gün içinde "zamanaşımı" itirazında bulunulmalıdır. Genel zamanaşımı 10 yıl (TBK m.146); ticari alacaklar 5 yıl; ücret, kira alacakları 5 yıl; haksız fiil 2 yıl + 10 yıldır. Ödeme emri aldıktan sonra avukata danışılması önerilir.

Seçenekler: Menfi tespit davası + ihtiyati tedbir (borç yoksa), istihkak davası (haczedilen mal başkasına aitse), taksit anlaşması (borç gerçekse), borcun kısmen veya tamamen ödenmesi. İlamsız takipte itiraz otomatik durdurur; ilamsız takibin itirazın kaldırılmasıyla devamı için icra mahkemesine başvurulur. İcra durdurma için teminat mektubu veya nakit depozitoyla yürütmeyi durdurma kararı da alınabilir.

Tapu siciline tescil edilmiş aile konutu şerhi bulunan ev, diğer eşin rızası alınmadan satılamaz veya üzerine ipotek konulamaz; ancak bu şerh haczi her zaman engellemez. Hacze karşı temel koruma: tek konut istisnası (bazı durumlarda uygulanabilir), önceden mevcut ipoteksiz konutun kişisel mal niteliği. Alacaklı borç nedeniyle konulan hacizde ev satışa çıkarılabilir; önce tahliye için süre tanınır. Avukatlık danışmanlığı →

Seçenekler: İflas (mahkeme kararıyla; mal varlığı tasfiye edilir, ticaret unvanı sona erer), konkordato (borç yeniden yapılandırması; iflastan koruyucu), borca batıklık bildiriminde bulunma (TTK m.376; yöneticiler sermayeyi karşılamak zorunda yoksa iflas erteleme veya ek tedbir). İflasın ertelenmesi 2018'de kaldırıldı; yerine konkordato geçti. Şirketi terk etmek yönetici ve ortaklar için hukuki sorumluluk doğurur.

Zamanaşımını durduran en pratik yol: noter ihtarnamesi göndermek (zamanaşımını keser), borçlunun borcunu yazılı olarak kabul etmesi veya kısmen ödemesi. İcra takibi başlatmak da zamanaşımını keser. Tahkim veya arabuluculuk başvurusu da kesme etkisi doğurur. Süre dolmadan en az 1–2 ay önce hukuki süreci başlatmak güvenlidir; son güne bırakılan işlemler teknik hatalar nedeniyle hak kaybına yol açabilir.

Tescilsiz markanın koruması sınırlıdır; haksız rekabet ve tanınmışlık argümanlarına dayanılabilir ancak ispat yükü ağırdır. En güvenli yol: TÜRKPATENT'e ivediyle marka tescil başvurusunda bulunmak. Tescil süreci yaklaşık 8–12 aydır; başvuru tarihinden itibaren öncelik hakkı doğar. Aynı veya benzer marka varsa itiraz süreci başlatılabilir. Tescil olmaksızın marka hakkı davası açmak hem pahalı hem de sonucu belirsizdir.

TÜRKPATENT'e başvurudan itibaren ortalama 8–12 ay (itiraz yoksa). Resmi başvuru ücreti sınıf başına değişmekte olup 2025 yılı için tek sınıf yaklaşık 2.000–3.000 TL bandındadır. Tescil 10 yıl geçerlidir; her 10 yılda yenilenebilir. Marka araştırması yapmadan başvurmak, reddedilme riskini artırır. Avukat eşliğinde yapılan başvurularda itiraz ve ret süreçleri daha sağlıklı yönetilir.

Tescil tarihinden itibaren 5 yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan marka, rakipler tarafından "kullanmama nedeniyle iptal davası" yoluyla iptal ettirilebilir (SMK m.26). İspat yükü marka sahibine aittir; kullanımı belgeleyen fatura, katalog, reklam ve e-ticaret kayıtları saklanmalıdır. Kullanmama savunması "haklı neden" ispatıyla kurtarılabilir (doğal afet, kamu yasağı vb.). Markanızı aktif tutun veya lisans verin.

Patent: Yenilik + buluş basamağı (ileri teknik düzey) + sanayide uygulanabilirlik şartları aranır; 20 yıl koruma, incelemeli başvuru, maliyetleri ve süresi daha yüksek. Faydalı model: Yenilik + sanayide uygulanabilirlik yeterli; buluş basamağı şartı aranmaz; 10 yıl koruma, incelemesiz tescil, daha hızlı ve ucuz. Küçük işletmeler için faydalı model çoğu zaman daha pratiktir. Her ikisi de TÜRKPATENT'e başvurularak alınır.

TÜRKPATENT bültende yayımlanan markalara yayın tarihinden itibaren 2 ay içinde itiraz yapılabilir. İtiraza muhatap olan marka sahibi cevap dilekçesi ile markalar arasındaki farkları, tüketici algısını ve kullanım kümesini gerekçelendirmelidir. TÜRKPATENT kararından sonra Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi'ne (YİDK) itiraz, ardından idare mahkemesine dava yolu açıktır. Profesyonel temsil başarıyı önemli ölçüde artırır.

3.910 TL'nin üzerindeki (2024–2025 değeri) hukuki işlemler için sözlü anlaşma ispat aracı olarak tek başına yeterli değildir; yazılı delil aranır. Ancak WhatsApp/SMS yazışmaları, e-postalar, banka transferleri, tanıklar ve karşı tarafın kısmi ifası (ödeme, teslim) sözlü anlaşmanın ispatında kullanılabilir. Dijital yazışmalar delil olarak kabul edilmektedir. Gecikmeksizin belgelerin toplanması kritiktir.

Cezai şart (TBK m.179 vd.) geçerli bir sözleşme hükmüdür; fesih haklıysa ödeme yükümlülüğü doğmaz. Fesih haksızsa kararlaştırılan cezai şart ödenmek zorunda kalınabilir. Ancak cezai şart fahiş miktardaysa mahkemeden indirim talep edilebilir (TBK m.182/3). Karşı taraf hem cezai şart hem esas zararı talep edemez; ikisi arasında seçim yapmak zorundadır (sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça).

Evet, noter ihtarnamesi son derece önemlidir: Borçluyu temerrüde düşürür (faiz başlangıcı), zamanaşımını keser, borcun inkâr edilemeyeceğini belgelendirir ve ileride açılacak davada güçlü delil teşkil eder. İhtarname göndermeden icra takibi de açılabilir; ancak ihtarname ödemeyi hızlandırır ve dava sürecinde mahkeme nazarında iyi niyet göstergesidir. Süreli ihtar (7–15 gün) sonrasında ödeme yapılmazsa icra takibi başlatılabilir.

Genel işlem koşullarında (tüketiciye sunulan standart sözleşmeler) tek taraflı değişiklik hükümleri haksız şart sayılabilir ve geçersiz olabilir. Tacirlerin kendi aralarındaki ticari sözleşmelerde hakkaniyete aykırı olmayan tek taraflı değişiklik hakları genellikle geçerlidir; ancak aşırı geniş yetkiler TBK'nın dürüstlük ilkesi çerçevesinde sınırlandırılabilir. Sözleşme imzalanmadan önce bu tür hükümlerin müzakere edilmesi veya sınırlandırılması önerilir.

Hata (esaslı yanılma), hile (kasıtlı aldatma) veya korkutma halinde sözleşme iptal edilebilir (TBK m.30-39). İptal hakkı kullanım süresi: Hatanın veya hilenin öğrenilmesinden ya da korkunun ortadan kalkmasından itibaren 1 yıl (hak düşürücü süre). Her iki tarafın edimlerini iade etmesi gerekir. Ağır hile ve aldatma halinde ayrıca tazminat talep edilebilir. 1 yıl — hak düşürücü

Sözleşme kurulurken öngörülemeyen aşırı ifa güçlüğü (döviz kurundaki beklenmedik artış, pandemi, doğal afet gibi) halinde TBK m.138 kapsamında uyarlama davası açılabilir. Mahkeme; sözleşmeyi günün koşullarına uyarlar veya fesheder. Şartlar: Olağanüstü durum, borçludan kaynaklanmama, öngörülemezlik ve ifanın katlanılamaz hale gelmesi. Kira sözleşmelerinde kira uyarlama davası bu hükme dayandırılır.

Bazı davalarda arabuluculuk zorunlu ön şarttır: İş uyuşmazlıkları (kıdem, ihbar, alacak), ticari uyuşmazlıklar (ticari işletme davaları), tüketici uyuşmazlıkları (belirli sınır üstü) ve kiralama uyuşmazlıkları. Bu davalarda arabulucuya başvurmadan açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilir. Diğer davalarda ihtiyari (gönüllü) arabuluculuğa başvurulabilir. Başvuru öncesinde dava türünün zorunluluk kapsamında olup olmadığı avukata sorulmalıdır.

Kişisel verilerin ihlali halinde Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na şikâyet başvurusu yapılabilir. Veri sorumlusu 72 saat içinde Kurul'a bildirme yükümlülüğünü ihlal etmişse bunun da şikâyet konusu yapılması mümkündür. Maddi zarar varsa hukuki tazminat davası da açılabilir. 2026 yılında veri güvenliği ihlali cezası 256.000 TL – 17.092.242 TL aralığındadır. Başvuru kvkk.gov.tr üzerinden online yapılabilir.

Evet. KVKK m.11 kapsamında verilerinizin silinmesini, yok edilmesini veya anonimleştirilmesini talep etme hakkınız vardır. Veri sorumlusu bu talebi 30 gün içinde yanıtlamak zorundadır. Yanıt verilmez veya talep reddedilirse Kurul'a şikâyet yolu açılır. Talep; kimliğinizi ispatlayan belgeyle yazılı veya elektronik posta yoluyla veri sorumlusunun belirlediği iletişim kanalından yapılmalıdır.

KVKK m.10 kapsamında aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi 85.437 TL – 1.709.200 TL idari para cezasına yol açabilir (2026). Ayrıca veri işleme faaliyeti baştan hukuka aykırı hale gelir; kullanıcı şikâyeti halinde soruşturma başlatılabilir. Web sitesi, mobil uygulama ve iletişim formları için ayrı ayrı aydınlatma metni zorunludur. Çerez politikası da ayrıca gereklidir.

5651 sayılı Kanun m.9 kapsamında kişilik haklarına zarar veren yayınlar için sulh ceza hakimliğine başvurulur. Hâkim 24 saat içinde karar vermek zorundadır. Yurt içi yayıncıya doğrudan başvuru da yapılabilir. Google'dan "unutulma hakkı" kapsamında kaldırma talep edilebilir. İçerik kaldırılmazsa Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na şikâyet yoluyla erişim engeli kararı alınabilir. 24 saat hakimlik kararı

Kişisel veri işleyen her işletme KVKK'ya tabidir. VERBİS kaydı çoğu işletme için zorunludur; ancak 2025/1572 sayılı Kurul Kararı uyarınca 10 kişialtı çalışanı olan ve yıllık bilançosu 10 milyon TL'nin altında kalan mikro işletmeler (özel nitelikli veri işlemedikleri koşuluyla) muaf tutulmuştur. Muafiyet, aydınlatma ve veri güvenliği yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. 2026 yılında VERBİS ihlaline ceza 341.000 TL – 17 milyon TL arasındadır.

TCK m.243 (bilişim sistemine yetkisiz erişim) kapsamında Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunun. Delilleri koruyun: ekran görüntüleri, erişim logları, IP kaydı. Platformun güvenlik birimine de paralel bildirim yapın. Hesap ele geçirilmişse platforma kimlik doğrulama yoluyla geri alma talebi iletin. Adınıza içerik paylaşıldıysa 5651 m.9 kapsamında kaldırma talep edilebilir. Ek şifre ve iki faktörlü doğrulama mutlaka aktive edin.

01.06.2024 tarihinden itibaren KVKK idari para cezalarına itiraz mercii Sulh Ceza Hakimliği'nden Ankara İdare Mahkemeleri'ne taşındı. Cezanın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekir. Cezanın %25 indirimle peşin ödenmesi dava açma hakkını ortadan kaldırmaz; aynı anda hem ödeme hem de iptal davası sürdürülebilir. 60 gün hak düşürücü

Genel kural: İdari işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Vergi uyuşmazlıklarında ihbarnamenin tebliğinden 30 gün içinde vergi mahkemesine; ödeme emrine karşı 15 gün içinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür — kaçırılırsa haklı olunsa dahi dava usulden reddedilir. İşlemi öğrendiğiniz gün avukata danışın. Süre kaçırılınca hak düşer

İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde uzlaşma talebinde bulunulabilir. Uzlaşma dava süresini durdurur; sağlanamaz veya uzlaşılmazsa kalan süre devam eder. Uzlaşma sağlanırsa dava yolu kapanır. Tarhiyat açıkça hukuka aykırıysa ve delil güçlüyse dava daha avantajlı olabilir. Bu kararı avukatla birlikte verin. 2026 gecikme zammı aylık %3,7 olduğundan gecikme her gün maliyeti artırır.

İhale sürecinde 4734 sayılı KİK kapsamında şikâyet başvurusu yapılabilir (ihaleye son teklif verme gününden 10 gün öncesine kadar veya kararın tebliğinden 10 gün içinde). Şikâyet reddedilirse Kamu İhale Kurumu'na itirazen şikâyet 10 gün içinde yapılabilir. KİK kararına karşı Ankara İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir. İhalenin iptali, fiyat düzeltmesi ve tazminat talepleri mümkündür.

Evet, tam yargı (tazminat) davası açılabilir. İdari eylemden zarar görülmüşse önce idareye başvuru zorunludur; başvurudan 1 yıl içinde, her halükarda eylemden 5 yıl içinde dava açılmalıdır. İdari işlemden zararda 60 günlük dava süresi işler. Tazminat, maddi zararı (fiili zarar + yoksun kalınan kazanç) ve manevi zararı kapsar. Haksız tutukluluk, haksız idari kapatma ve kamulaştırmasız el atma önemli örnekler.

Kamu görevlileri disiplin cezasına karşı itiraz yolunu (üst disiplin amirine) ve ardından idare mahkemesinde iptal davasını kullanabilir. Genel süre 60 gündür. Uyarı ve kınama cezaları 5 yıl içinde itiraz edilmezse sicilden silinmez. İhraç ve meslekten çıkarma cezaları temyize tabidir (parasal sınır aranmaz). İspat yükü idarededir; suçlamanın somut dayanağı olmaksızın ceza verilemez.

Ret kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Aynı zamanda yürütmeyi durdurma talep edilmesi önemlidir, özellikle ticari faaliyet sürmekte ise. Hukuka aykırı ret gerekçeleri (usul hatası, yetki aşımı, sebep yokluğu) dava dilekçesinde ayrıntılı işlenmelidir. Mahkeme iptal kararı verirse idare kararın tebliğinden 30 gün içinde yeniden işlem yapmak zorundadır.

VUK m.107/A uyarınca vergi e-tebligatı, muhatabın sistemine ulaştığı tarihi izleyen 5. günün sonunda yapılmış sayılır — okusanız da okumasanız da. Bu tarihten bir gün sonra dava süresi başlar. İdari e-tebligat da benzer kurallara tabidir. Pratik çözüm: E-devlet ve kurumların e-tebligat sistemine düzenli giriş yapmak, SMS bildirimlerini aktif tutmak ve e-tebligat adresini kontrol altında tutmak.

Araç değer kaybı; trafik kazası sonrası onarılan aracın "hasar kaydı" nedeniyle ikinci el piyasasında daha düşük değere satılmak zorunda kalınmasından doğan zarardır. Karşı tarafın zorunlu mali mesuliyet sigortasından (ZMM) talep edilir. Kazada %100 kusurlu olunmaması, aracın pert sayılmamış olması ve hasar bölgesinin daha önce hasar görmemiş olması şarttır. Km sınırı kaldırılmıştır. 2 yıl zamanaşımı

Sigorta şirketine yazılı başvurudan 15 gün sonuç alınamazsa veya ret gelirse: Sigorta Tahkim Komisyonu (hızlı ve düşük maliyetli) veya Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılabilir. Davada bilirkişi raporu belirleyicidir. Şirketler genellikle düşük teklifle uzlaşmak ister; avukat desteğiyle gerçek değer üzerinden tazminat alınması mümkündür. Yazılı başvuru zamanaşımını keser; derhal yapın.

Araç mahrumiyet bedeli; aracın tamirde kaldığı sürede ikame araç kiralama bedelinin tazminatıdır. Hesaplama: günlük muadil araç kira bedeli × tamirde kalınan gün. ZMM sigortası bu bedeli ödemez; değer kaybından farklıdır, dolaylı zarar sayılır. Kusurlu sürücü veya araç sahibinden talep edilir. Kasko poliçesinde "ikame araç klozu" varsa kaskodan da talep mümkündür. Detaylı bilgi →

Yaralanma tazminatı kalemleri: Tedavi giderleri (fiili harcamalar), geçici iş göremezlik (iyileşene kadar gelir kaybı), kalıcı maluliyet (aktüer hesabıyla ömür boyu kazanç kaybı), manevi tazminat (bedensel bütünlük ihlali), bakım giderleri (yardıma muhtaçlık varsa). SGK ödemeleri mahsup edilir. Sigorta şirketine önce başvuru, ardından dava. Zamanaşımı: 2 yıl (cezai fiilin zamanaşımı daha uzunsa o uygulanır).

Pert araçta sigorta, eksper tarafından belirlenen rayiç değeri öder; sovtaj (hurda) değeri buradan düşülür. Sigorta şirketinin belirlediği değer piyasa gerçeğinin altındaysa pert farkı tazminatı talep edilebilir. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılacak davada bilirkişi güncel piyasa değerini belirler. 2 yıllık zamanaşımına dikkat edin. Araçtan yoksun kalınan süre için pert kararı kesinleşene kadar araç mahrumiyet bedeli de talep edilebilir.

Destekten yoksun kalma tazminatı; ölen kişinin maddi katkısına bağlı olarak yaşayan yakınlarına ödenir (eş, çocuk, ebeveyn). Aktüer hesabıyla yaşam süresine göre belirlenir. Manevi tazminat ise yakınların acısı için ayrıca talep edilebilir (anne-baba, eş, çocuk). Cenaze masrafları da tazminat kapsamındadır. Sigorta şirketine başvuru, ardından dava yolu. Davada eşin ve çocukların tazminat hesapları birbirinden ayrı yapılır.

Sigorta şirketi poliçeyi tek taraflı iptal ederse yazılı bildirim yapması ve gerekçe göstermesi zorunludur. İptal haksızsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvurulabilir. Hasar esnasında iptal yapılmışsa, poliçe aktifken gerçekleşen hasar için tazminat hâlâ talep edilebilir. Primlerin iade edilip edilmeyeceği poliçe şartlarına ve fesih nedenine göre belirlenir. Her itirazı yazılı belgeleyin.

Trafik kazası tazminat davaları ilk derece mahkemesinde genellikle 1,5–3 yıl sürer; istinaf ve Yargıtay aşamalarıyla 4–6 yıla uzayabilir. Alınacak miktar; zararın büyüklüğü, kusur oranı, sigorta teminat limitleri ve bilirkişi raporu sonuçlarına göre değişir. Sigorta Tahkim Komisyonu ise ortalama 4–8 ay içinde sonuçlanır ve daha az masraflıdır. Hak arayışına derhal başlanması, hem zamanaşımı hem de delil koruma açısından kritiktir.