Sözleşme imzalanıyor, ancak karşı taraf yükümlülüklerini yerine getirmiyor; ödeme yapılmıyor, teslim edilmiyor ya da sunulan hizmet sözleşmede yazılan ile hiç örtüşmüyor. Belki de siz imzaladığınız sözleşmenin içerdiği haksız şartları, gizli riski ya da tek taraflı fesih yetkisini o an fark edemiyorsunuz. Borçlar ve sözleşmeler hukuku alanında doğru kurulmayan her sözleşme, ileride tazminat davası, cezai şart, uzun yargılama süreçleri ve ciddi ekonomik kayıplar doğurabilir.
Borçlar ve sözleşmeler hukuku; Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde bireyler ve işletmeler arasındaki tüm hukuki ilişkilerin temel çerçevesini oluşturur. Bu sayfada borçlar ve sözleşmeler hukukunun kritik kavramlarını, sık karşılaşılan sorunları ve pratik çözüm yollarını ele alıyoruz. Sözleşme hazırlığı için hukuki destek alın →
Sözleşme hazırlama, sözleşme ihlali, tazminat talebi veya alacak davası konularında borçlar ve sözleşmeler hukuku danışmanlığı için WhatsApp üzerinden hızlı destek alabilirsiniz.
1. Sözleşme Yönetimi ve Risk Minimizasyonu
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda sözleşmelerin ticari ve bireysel değeri, hatalı sözleşmenin doğurduğu riskler
Borçlar ve sözleşmeler hukuku açısından sözleşme; taraflar arasında karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla kurulan hukuki bağdır (TBK m.1). Ancak sözleşmenin kurulması yetmez — doğru kurulması, geçerlilik şartlarını taşıması ve ileride doğabilecek uyuşmazlıklara karşı öngörülü şekilde kaleme alınması zorunludur.
Muğlak ifadeler, eksik ödeme şartları ve tanımsız teslim koşulları; yoruma açık hale gelen her hüküm, dava sürecinde aleyhte delile dönüşebilir.
Tüketici sözleşmelerinde müzakere edilmeden hazırlanan, dürüstlük kuralına aykırı tek taraflı hükümler (TBK m.25, TKHK m.5) hükümsüz sayılır.
Yanılma, aldatma veya korkutma altında imzalanan sözleşmeler iptal edilebilir — ancak 1 yıllık hak düşürücü süre içinde dava açılması gerekir.
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda işletmeler açısından sözleşme yönetiminin temel ilkeleri:
- Her ticari ilişkiyi yazıya dökün: Sözlü sözleşme borçlar hukukunda genel olarak geçerlidir; ancak ispat son derece güçtür. Yazılı sözleşme, ispat kolaylığı sağlar.
- Cezai şart hükmü ekleyin: İhlal halinde belirli bir miktarın ödeneceği öngörülmesi (TBK m.179), hem caydırıcılık hem de tazminat ispatı kolaylığı sağlar.
- Yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuku belirleyin: Özellikle uluslararası sözleşmelerde bu hükmün yokluğu, dava yerinin tespitini güçleştirir.
- Fesih şartlarını açıkça yazın: Fesih bildirimi süresi, ihbar yükümlülüğü ve sonuçları (tazminat, cezai şart) önceden belirlenmeli.
- Periyodik sözleşme denetimi yapın: Mevcut sözleşmelerinizin güncel mevzuata uygunluğu, süresi ve yenileme koşulları düzenli aralıklarla gözden geçirilmeli.
Borçlar ve sözleşmeler hukuku perspektifinden kritik uyarı: Önceden hazırlanmış standart sözleşmeleri imzalamadan önce her maddeyi dikkatle okuyun. Karşı tarafın avukatının hazırladığı sözleşme, doğası gereği kendi müvekkili lehine kaleme alınmıştır. Detaylı bilgi için inceleyin →
2. Sözleşmenin Kurulması, Geçerlilik Şartları ve İrade Sakatlıkları
Sözleşmenin Geçerlilik Şartları Tablosu
| Şart | Açıklama | Eksikliğin sonucu | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tarafların ehliyeti | Tam ehliyetli gerçek kişi veya temsil yetkisi olan tüzel kişi temsilcisi olmalı | Kesin hükümsüzlük veya iptal | TBK m.14; TMK m.9 |
| Karşılıklı irade uyumu | Öneri (icap) ve kabul birbirine uygun olmalı; esaslı noktalarda mutabakat sağlanmalı | Sözleşme kurulmamış sayılır | TBK m.1–2 |
| Konunun mümkün olması | Edim fiziksel veya hukuki olarak gerçekleştirilebilir nitelikte olmalı | Kesin hükümsüzlük | TBK m.27 |
| Hukuka ve ahlaka uygunluk | Emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka ve kişilik haklarına aykırı olmamalı | Kesin hükümsüzlük | TBK m.27 |
| Şekil şartı (varsa) | Kanunun yazılı şekil, resmi şekil (noter, tapu) veya özel biçim öngördüğü sözleşmelerde bu şekle uyulmalı | Kesin hükümsüzlük | TBK m.12–17 |
| İrade sakatlığının bulunmaması | Yanılma, aldatma, korkutma veya aşırı yararlanma olmaksızın özgür irade ile kurulmuş olmalı | İptal edilebilir (tek taraflı iptal hakkı) | TBK m.30–39 |
* Borçlar ve sözleşmeler hukukunda kesin hükümsüzlük baştan itibaren geçersizlik anlamına gelir; iptal edilebilir sözleşmeler ise iptal beyanına kadar geçerliliğini korur. İrade sakatlığına dayalı iptal hakkı 1 yıllık hak düşürücü süreye tabidir.
İrade Sakatlıkları
- Yanılma (TBK m.30–31): Sözleşmenin esaslı bir unsurununda tarafın iradesiyle beyanı arasındaki bilinçsiz uyumsuzluk. Yanılan taraf sözleşmeyi iptal edebilir.
- Aldatma / Hile (TBK m.36): Karşı tarafın sözleşmeyi kurdurmak amacıyla kasıtlı olarak yanlış bilgi vermesi. Aldatılan taraf 1 yıl içinde iptal hakkını kullanabilir.
- Korkutma / Tehdit (TBK m.37–38): Tarafı sözleşme kurmaya zorlamak amacıyla ciddi ve gerçek bir zarar tehdidinde bulunulması. Korkutulan taraf 1 yıl içinde iptal edebilir.
- Aşırı yararlanma / Gabin (TBK m.28): Taraflardan birinin zor durumunu, deneyimsizliğini veya düşüncesizliğini istismar ederek edimler arasında açık oransızlık yaratılması.
3. Sözleşme Türleri
| Sözleşme türü | Tanım / Kapsam | Şekil şartı | Kritik hüküm | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Satış sözleşmesi | Satıcı malı teslim, alıcı bedeli ödeme yükümlülüğü | Taşınmazda resmi şekil (tapu) | Ayıp bildirimi, garanti, teslim yeri/zamanı | TBK m.207–281 |
| Kira sözleşmesi | Kiralayan kullanım hakkı verir, kiracı kira bedeli öder | Yazılı olması tavsiyeli; zorunlu değil | Kira artışı, tahliye taahhütnamesi, temerrüt | TBK m.299–378; Kira tespiti → |
| Hizmet sözleşmesi | İşçi/hizmet veren emek karşılığı ücret alır; TBK + İş Kanunu | Belirli durumlarda yazılı zorunlu | İhbar/kıdem, rekabet yasağı, fazla mesai | TBK m.393–447; İş Hukuku → |
| Eser sözleşmesi | Yüklenici bir eser meydana getirir (inşaat, yazılım, üretim) | Yazılı tavsiyeli; inşaatta noterde zorunlu değil | Teslim tarihi, ayıplı eser, bedel revizesi | TBK m.470–486 |
| Vekâlet sözleşmesi | Vekil, müvekkil adına iş/işlem yapar; özen yükümlülüğü | Yazılı veya sözlü | Hesap verme, masraf iadesi, özen yükümlülüğü | TBK m.502–519 |
| Ödünç sözleşmesi | Kullanım (ariyet) veya tüketim (karz/kredi) için mal veya para devri | Karz sözleşmesi yazılı | Faiz şartı, geri ödeme süresi | TBK m.376–392 |
| Tedarik / Çerçeve sözleşme | Uzun süreli ticari temin ilişkisi; fiyat, miktar, teslimat şartları | Yazılı zorunlu | Münhasır satış, fiyat revizyonu, cayma şartı | TBK + TTK |
| Cari hesap sözleşmesi | Tarafların alacak-borçlarını dönemsel netleştirdiği ticari sözleşme | Yazılı zorunlu | Hesap kesim dönemi, faiz, itiraz süresi | TTK m.89–93 |
* Borçlar ve sözleşmeler hukukunda kira sözleşmesi ile ilgili tahliye, taahhütname ve kira artışı konularında Gayrimenkul ve Kira Hukuku hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.
4. Borç İlişkileri: Doğum, İfa, Temerrüt ve Sona Erme
Sözleşmeye Aykırılık Halleri
| Aykırılık türü | Tanım | Alacaklının hakları | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hiç ifa etmeme | Borcun hiç yerine getirilmemesi; imkânsızlık veya ret | İfadan vazgeçip tazminat; sözleşmeyi feshedip müspet/menfi zarar tazminatı | TBK m.112, 125 |
| Gecikmeli ifa (temerrüt) | Muaccel borç zamanında ifa edilmez; borçlu mütemerrit duruma düşer | Gecikme tazminatı; temerrüt faizi; süre verip fesih hakkı | TBK m.117–125 |
| Ayıplı ifa | Edim yerine getirilir; ancak sözleşmede kararlaştırılan veya objektif niteliklere sahip değildir | Onarım, yenisiyle değiştirme, bedel indirimi, fesih + tazminat | TBK m.219–231 |
| Kısmi ifa | Borcun yalnızca bir kısmı ifa edilir; kalan kısım eksik kalır | Eksik kısmın ifa edilmesini isteme; tazminat; orantılı bedel indirimi | TBK m.84 |
Borcun Sona Erme Halleri
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda borcun ödeme dışındaki sona erme yolları şunlardır:
- İfa (TBK m.83): Borcun tam ve gereği gibi yerine getirilmesi; en temel sona erme yolu.
- İbra (TBK m.132): Alacaklının borçluyu borçtan kurtarması; alacaktan feragat.
- Takas (TBK m.139): Karşılıklı ve aynı türden iki borcun karşılaştırılarak sona erdirilmesi.
- Yenileme / Novation (TBK m.133): Mevcut borcun yerine yeni bir borç ikame edilmesi; eski borç sona erer.
- Alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesi (TBK m.141): Aynı kişide alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesi.
- Zamanaşımı (TBK m.146 vd.): Belirli süre içinde dava açılmaması; zamanaşımı def'i ile borç ifa edilmekten kurtulabilir.
- İmkânsızlık (TBK m.136): Borçlunun kusuru olmaksızın borcun ifasının imkânsız hale gelmesi; borç kendiliğinden sona erer.
5. Sözleşme İhlal Edilirse Ne Yapılır?
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda sözleşme ihlali durumunda izlenecek yollar ve hukuki araçlar
| Hukuki yol | Kapsam | Önkoşul | Sonuç |
|---|---|---|---|
| İhtarname / Temerrüde düşürme | Borçluya belirli süre içinde ifa etmesi bildirilir; temerrüt tarihinin hukuki sonuçları başlar | Ödeme tarihinin belirli olmadığı hallerde zorunlu | Temerrüt faizi, gecikme tazminatı hakkı doğar |
| Sözleşmeyi fesih / dönme | Sürekli borç ilişkilerinde fesih; ani edim sözleşmelerinde dönme | Uygun süre tanınmış olmalı; ihlal esaslı olmalı | Sözleşme sona erer; iade yükümlülüğü doğabilir |
| Tazminat davası | Sözleşmeye aykırılıktan doğan maddi/manevi zarar, yoksun kalınan kazanç | Zarar, ihlal ve nedensellik bağının ispatı | Zararın tazmini; cezai şart varsa ek talep |
| İcra takibi | Para alacakları için ilamsız veya ilamlı icra; senet varsa kambiyo takibi | Alacağın muaccel olması | Haciz, satış, tahsilat |
| Arabuluculuk | Ticari uyuşmazlıklarda dava öncesi zorunlu arabuluculuk (5.000 TL üzeri) | Ticari nitelikli uyuşmazlıklarda zorunlu | Uzlaşma tutanağı ilam niteliğinde |
| Alacak / Tazminat davası | Asliye Hukuk veya Ticaret Mahkemesinde sözleşmeden doğan uyuşmazlık | Arabuluculuk sonuçsuz kalmalı (ticari) | Mahkeme kararı; icra kanalı ile tahsilat |
* Borçlar ve sözleşmeler hukukunda alacak tahsili, haciz ve icra süreçleri için İcra ve İflas Hukuku hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.
6. Tazminat Hukuku — Zarar Türleri ve Hesaplama
| Tazminat türü | Kapsam | Hesaplama esası | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Maddi tazminat (müspet zarar) | Sözleşmenin gereği gibi ifa edilmesi halinde bulunacak durum ile mevcut durum arasındaki fark | Fiili zarar (damnum emergens) + yoksun kalınan kazanç (lucrum cessans) | TBK m.112–116 |
| Menfi zarar tazminatı | Sözleşme hiç kurulmamış olsaydı tarafın içinde bulunacağı durumu sağlamak; boşa giden masraflar | Akde hazırlık giderleri, fırsatın kaçırılması, harcanan emek | TBK m.26, 36, 39 |
| Cezai şart | Sözleşmede önceden belirlenen miktarın ödenmesi; zarar ispatından bağımsız talep edilebilir | Sözleşmedeki miktara göre; hâkim fahiş bulursa indirim yapabilir | TBK m.179–182 |
| Manevi tazminat | Kişilik hakkı ihlali veya ağır ihlal halinde yaşanan acı, elem ve üzüntünün telafi edilmesi | Hâkimin takdir yetkisi; somut olay koşulları | TBK m.58 |
| Gecikme tazminatı | Temerrüt nedeniyle hakkında faiz oranı uygulanan veya ek zarar talep edilen tazminat | Temerrüt faizi (yasal %24 / ticari avans faizi) + aşan zarar ispat edilirse ek tazminat | TBK m.117–120 |
| Kar kaybı | Sözleşmenin ifa edilmesi halinde elde edilecek olan kazancın yoksunluğu | Fiili ve gerçekleşmesi muhtemel kazanç; ispat yükü davacıda | TBK m.112 |
* Borçlar ve sözleşmeler hukukunda tazminat taleplerinde nedensellik bağı ve zarar miktarının ispatı kritik önem taşır. Bilirkişi incelemesi genellikle gerekli olur.
Sözleşme Risk Analizi Aracı
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda sözleşmeniz öncesinde olası risk seviyesini değerlendirin.
📋 Sözleşme Risk Analizi Aracı
Tazminat / Alacak Hesaplama Aracı
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda tahmini alacak ve temerrüt faizinizi hesaplayın.
🧮 Tazminat / Alacak Hesaplama Aracı
⚠️ Bu araç tahmini sonuç verir; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Gerçek tazminat tutarı zarar ispatına, mahkeme takdirine ve bilirkişi raporuna göre değişir. Borçlar ve sözleşmeler hukuku avukatına danışınız.
Sözleşme Kontrol Checklist
İmzalamadan önce borçlar ve sözleşmeler hukuku açısından sözleşmenizi kontrol edin.
✅ Sözleşme İmzalamadan Önce Kontrol Edin
0 / 12 kontrol edildi
Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku Kritik Süreler
| İşlem / Hak | Süre | Tür | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Genel zamanaşımı (alacak davası) | 10 yıl | Zamanaşımı | TBK m.146; haksız fiil, irade sakatlığı ve özel düzenlemeler için kısa süreler uygulanır |
| İrade sakatlığına dayalı iptal hakkı | 1 yıl | Hak düşürücü | Yanılma, aldatma, korkutma öğrenilmesinden / sona ermesinden 1 yıl; kaçırılırsa hak yok olur |
| Ayıba karşı tekeffül bildirimi | Derhal | Hak düşürücü | Ayıp keşfedilir keşfedilmez satıcıya bildirim; aksi halde ayıba ilişkin tüm haklar yitirilir |
| Satışta ayıp davası | 2 yıl | Zamanaşımı | Teslimden 2 yıl; gizli ayıplar ve gizlenmiş ayıplarda 5 yıl; taşınmazda 5 yıl |
| Haksız fiil tazminatı | 2 + 10 yıl | Zamanaşımı | Zarar ve failin öğrenilmesinden 2 yıl; her halükarda fiilin işlendiği tarihten 10 yıl |
| Kira sözleşmesinde ihtar ve tahliye | 30 gün | Hak düşürücü | Kiracıya kira ödeme ihtarında en az 30 günlük süre verilmeli; kira hukuku → |
| İhtiyaç nedeniyle tahliye davası | 1 ay | Hak düşürücü | TBK m.350; kira döneminin sona ermesinden itibaren 1 ay içinde dava açılmalı; Yargıtay kararı → |
| Ticari sözleşme zamanaşımı | 5 yıl | Zamanaşımı | Ticari ilişkiden doğan fatura ve alacaklar için TTK m.73 kapsamında 5 yıl |
| Eser sözleşmesinde ayıp bildirim | 5 yıl (taşınmaz) | Zamanaşımı | Yapı eserlerinde teslimden 5 yıl (ağır kusurda 20 yıl); TBK m.478 |
* Borçlar ve sözleşmeler hukukunda kırmızı etiketli hak düşürücü süreler kaçırıldığında hak tamamen yok olur. Sarı zamanaşımı sürelerinde ise borçlunun def'i hakkı saklıdır.
Yargıtay Kararları — Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku
İhtiyaç nedeniyle tahliye davası için 1 aylık hak düşürücü süre
TBK m.350 uyarınca ihtiyaç nedeniyle tahliye davası, kira döneminin sona ermesinden itibaren bir ay içinde açılmazsa hak düşer; bu süre kamu düzenine ilişkin olup hâkim resen dikkate alır. Tam karar →
Yeniden kiralama yasağı ihlalinde 1 yıllık kira tazminatı
TBK m.355 uyarınca ihtiyaç nedeniyle tahliye ettirilen taşınmazı üç yıl içinde başkasına kiralayan kiraya veren, en az 1 yıllık kira bedeli tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür. Tam karar →
Boş imzalanan tahliye taahhütnamesi geçerli sayılabilir
Tarih kısmı boş bırakılarak imzalanan tahliye taahhütnameleri, kiracının bilinçli hareket ettiği kabul edilirse geçerli kabul edilebilir; TBK m.39 uyarınca irade sakatlığına dayalı iptal süresi işlemeye başlar. Tam karar →
Kira farkı alacağı ancak kararın kesinleşmesinden sonra muaccel olur
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda kira bedelinin tespitine ilişkin mahkeme kararının kesinleşmesinden önce kira farkı alacağı muaccel sayılamaz; icra takibi kesinleşme tarihinden itibaren başlatılabilir. Tam karar →
Örnek İhtarname Metni
⚠️ Aşağıdaki ihtarname örnek niteliğindedir; somut olayınıza göre mutlaka avukat tarafından düzenlenmelidir. Kişisel veriler (*) ile gösterilmiştir.
İHTARNAME
Tarih: ** / ** / 20**
İHTAR EDEN:
Ad Soyad / Ticaret Unvanı : *** *** ***
Adres : *** Mah. *** Cad. No:** / ** – *** / ***
Vekili : Av. *** *** (varsa)
MUHATAP:
Ad Soyad / Ticaret Unvanı : *** *** ***
Adres : *** Mah. *** Cad. No:** – *** / ***
KONU: *** / *** / 20** tarihli sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesi; aksi hâlde hukuki yollara başvurulacağının bildirilmesi.
AÇIKLAMALAR:
1. Taraflar arasında *** [tarih] tarihinde imzalanan *** [sözleşme türü: satış / hizmet / eser vb.] sözleşmesi uyarınca muhatap *** [borcun/yükümlülüğün içeriği: ödeme / teslim / hizmet ifası vb.] yükümlülüğünü üstlenmiştir.
2. Sözleşme kapsamındaki *** [tutar, miktar veya yükümlülük], *** [vade/teslim tarihi] tarihinde ifa edilmesi gerekmekle birlikte, bu tarihe kadar herhangi bir ödeme/teslim/ifa gerçekleştirilmemiştir. Bu durum Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesi uyarınca muhatap hakkında borçlu temerrüdünü oluşturmaktadır.
3. İşbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren *** [7/15/30] gün içinde *** [ödeme / teslim / ifa] borcunun tam olarak yerine getirilmesini talep etmekteyiz. Bu süre içinde yükümlülüğünüzün yerine getirilmemesi hâlinde;
- Sözleşmenin feshine ve tüm hukuki sonuçlarına ilişkin haklarımızı kullanacağımızı,
- Ana alacak, temerrüt faizi, cezai şart ve varsa diğer zararlarımızın tazmini için icra takibi başlatılacağını veya doğrudan dava açılacağını,
- Doğmuş ve doğacak tüm yargılama giderleri, avukatlık ücretleri ve temerrüt faizinin tarafınıza yükletileceğini,
ihtar ve ihtarla birlikte temerrüde düşürme amacıyla bildiriyoruz.
HUKUKİ DAYANAK: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.97, 112, 117–125; sözleşme hükümleri.
Saygılarımızla bilgilerinize arz ederiz.
İhtar Eden
*** *** ***
(İmza)
* Bu ihtarname borçlar ve sözleşmeler hukuku kapsamında örnek niteliğindedir. Somut olayınıza, sözleşme türüne ve ihlal biçimine göre avukatınız tarafından düzenlenmesi zorunludur. Yıldızlı alanlar (*) gerçek verilerle doldurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular — Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku
Borçlar ve sözleşmeler hukuku kapsamında sözleşme nasıl hazırlanır?▼
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda geçerli bir sözleşme için tarafların ehliyetli olması, karşılıklı irade uyumu, konunun mümkün ve hukuka uygun olması ve varsa yasal şekil şartının karşılanması gerekir. Ticari sözleşmelerde ödeme koşulları, cezai şart, fesih hükümleri ve uyuşmazlık çözüm yolu baştan belirlenmeli; avukat incelemesinden geçirilmelidir.
Sözleşme ihlal edilirse borçlar ve sözleşmeler hukukunda ne yapılmalı?▼
İlk adım ihtarname göndererek borçluyu temerrüde düşürmektir. İhtarnameye rağmen ifa gerçekleşmezse sözleşmeden dönme veya fesih hakkı kullanılabilir, tazminat davası açılabilir ya da icra takibi başlatılabilir. Ticari uyuşmazlıklarda 5.000 TL üzerindeki alacaklar için önce arabuluculuk zorunludur.
Borç ödenmezse ne yapılır, icra takibinden önce ne gereklidir?▼
Borcun vadesi geldiyse ve ödeme yapılmadıysa icra takibi doğrudan başlatılabilir (vade belirli ise ihtar zorunlu değildir). Vade belirsizse önce ihtarname ile temerrüde düşürme zorunludur. İcra takibine itiraz edilirse itirazın iptali veya kaldırılması yoluna başvurulur. İlk adım olarak avukata danışılması süreç ve maliyet açısından en verimli yoldur.
İhtarname zorunlu mu, noter ihtarnamesi şart mı?▼
İhtarname, vadesi belirli olmayan alacaklarda temerrüt tarihinin tespiti için zorunludur. Belirli vadeli alacaklarda vade tarihinin geçmesiyle temerrüt kendiliğinden doğar. Kira sözleşmelerinde tahliye talepleri ve bazı özel hükümlerde noter kanalıyla ihtarname zorunlu olabilir; diğer hallerde iadeli taahhütlü posta da yeterli sayılır. Bağlayıcılık ve ispat gücü açısından noter ihtarnamesi her zaman tercih edilmelidir.
Tazminat nasıl hesaplanır, borçlar ve sözleşmeler hukukunda ispat yükü kimde?▼
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda tazminat; fiili zarar, yoksun kalınan kazanç ve varsa cezai şartten oluşur. İspat yükü zarar gören davacıdadır; zarar miktarı, ihlal ve nedensellik bağı kanıtlanmalıdır. Bilirkişi incelemesi sıklıkla gerekli olur. Cezai şart sözleşmede belirlenmişse zarar ispatına gerek kalmaksızın talep edilebilir; hâkim fahiş bulursa TBK m.182 gereği indirebilir.
Sözleşme nasıl feshedilir, fesih ile iptal arasındaki fark nedir?▼
Fesih, sürekli borç ilişkilerini (kira, hizmet) ileriye dönük sona erdirir; geçmişe etkisi yoktur. Dönme ise ani edim sözleşmelerinde (satış, eser) geriye dönük olarak sözleşmeyi ortadan kaldırır; taraflar aldıklarını iade etmekle yükümlü olur. İptal ise irade sakatlığına dayalı olarak sözleşmeyi başından itibaren geçersiz kılar. Hangi yolun seçileceği somut olaya ve sözleşme türüne göre avukatla birlikte değerlendirilmelidir.
Sözleşmedeki haksız şartlar geçersiz midir?▼
Borçlar ve sözleşmeler hukukunda müzakere edilmeksizin tek taraflı hazırlanan (genel işlem koşulları) ve dürüstlük kuralına aykırı şekilde karşı taraf aleyhine ağır sonuç doğuran hükümler TBK m.25 kapsamında geçersizdir. Tüketici sözleşmelerinde ise TKHK m.5 daha geniş bir haksız şart denetimi öngörür. Haksız şartın geçersizliği sözleşmenin tamamını etkilemez; yalnızca o hüküm geçersiz sayılır.
Aldatma veya hile ile imzalattırılan sözleşme iptal edilebilir mi?▼
Evet. Borçlar ve sözleşmeler hukukunda aldatma (hile) sonucunda kurulan sözleşmeler TBK m.36 uyarınca iptal edilebilir. Aldatmanın öğrenildiği veya korkutmanın sona erdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde iptal beyanı yapılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırılırsa sözleşme geçerli sayılmaya devam eder.
E-ticaret sözleşmeleri borçlar ve sözleşmeler hukuku kapsamında geçerli mi?▼
Evet. Elektronik ortamda kurulan sözleşmeler, kanunun özel şekil şartı öngörmediği hallerde yazılı sözleşmelerle eşit hukuki güce sahiptir (ETKK m.5). Tüketiciye yönelik e-ticaret sözleşmelerinde mesafeli sözleşmeler yönetmeliği kapsamında cayma hakkı ve bilgilendirme yükümlülükleri özel olarak düzenlenmiştir. Kullanıcı sözleşmelerindeki haksız şartlar TKHK kapsamında geçersiz sayılabilir.
Borçlar ve sözleşmeler hukuku davası açmadan önce arabuluculuğa gitmek zorunlu mu?▼
Ticari nitelikteki alacak ve tazminat uyuşmazlıklarında (5.000 TL ve üzeri) arabuluculuk, dava açılmadan önce zorunlu bir ön koşuldur. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Bireysel (tüketici-işletme arası) uyuşmazlıklarda ise iş türüne göre farklı kurallar geçerlidir; iş hukuku uyuşmazlıkları da zorunlu arabuluculuğa tabidir. Somut olayınızda hangi yolun izleneceği avukatla değerlendirilmelidir.
Borçlar ve sözleşmeler hukuku konusunda profesyonel destek arıyorsunuz?
Sözleşme hazırlama, sözleşme ihlali, tazminat talebi veya alacak davası konularında detaylı bilgi için inceleyin → ya da WhatsApp üzerinden danışmanlık alın. Borçlar ve sözleşmeler hukukunda güçlü sözleşmeler kurmak ve haklarınızı korumak için sözleşme hazırlığı için hukuki destek alın →
