Türkiye'de yasal olarak kalmak, çalışmak, yatırım yapmak ya da vatandaşlık kazanmak isteyen yabancılar için doğru adımı doğru zamanda atmak büyük önem taşır. İkamet izninin reddi, tahdit kodu, deport kararı veya vatandaşlık başvurusunda yapılan teknik bir hata; telafi edilmesi güç hak kayıplarına yol açabilir.
İkamet izni, vatandaşlık başvurusu, sınır dışı kararına itiraz veya yabancıların taşınmaz alımı konularında WhatsApp üzerinden danışmanlık alabilirsiniz.
1. İkamet ve Göç
Oturma izni başvurusu ve uzatma, çalışma izni, aile ikamet izni, ret kararına itiraz, tahdit kodu ve sınır dışı
- Kısa dönem ikamet izni: Turizm, gayrimenkul sahipliği, ticari bağlantı, eğitim, tedavi gibi gerekçelerle en fazla 2 yıllık oturma izni başvurusu ve uzatma.
- Aile ikamet izni: Türk vatandaşı veya ikamet izni sahibi yabancının eşine ve çocuklarına yönelik aile ikamet izni; her seferinde en fazla 3 yıl.
- Öğrenci ikamet izni: Üniversite veya dil kurslarına kayıtlı yabancı öğrenciler için öğrenim süresiyle paralel düzenleme.
- Uzun dönem ikamet izni: Türkiye'de kesintisiz 8 yıl ikamet eden yabancılara verilen süresiz oturma izni.
- Çalışma izni: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na işveren aracılığıyla başvuru; yurt içi/yurt dışı prosedürler ve 5 Türk işçi koşulu.
- Ret kararına itiraz: İkamet izni veya çalışma izni reddine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası.
- Sınır dışı ve tahdit kodu: Deport kararının iptali, tahdit kodunun kaldırılması ve Türkiye'ye giriş yasağının kaldırılması için idare mahkemesi süreci.
İkamet İzni Türleri Karşılaştırması
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) kapsamında 6 ikamet izni türü bulunmaktadır.
| İzin türü | Azami süre | Temel koşul | Uzun dönem geçişi |
|---|---|---|---|
| Kısa dönem | 2 yıl (yatırımcılara 5 yıl) | Turizm, gayrimenkul, ticari bağlantı, eğitim vb. YUKK m.31 gerekçeleri | Geçiş hakkı var — tam sayılır |
| Aile | 3 yıl (destekleyiciyi aşamaz) | Türk vatandaşı veya ikamet izni sahibi destekleyicinin eşi/çocuğu | Geçiş hakkı var — tam sayılır |
| Öğrenci | Öğrenim süresi kadar | Üniversite/dil kursu kaydı; fiilen eğitime devam | 1/2 oranında sayılır |
| Uzun dönem | Süresiz | 8 yıl kesintisiz ikamet; düzenli gelir; sağlık sigortası; son 3 yılda sosyal yardım almamış olmak | Bu iznin kendisidir |
| İnsani | İdareye göre değişir | Çocuğun üstün yararı, sınır dışı kararının uygulanamaması gibi istisnai haller | Geçiş hakkı yok |
| İnsan ticareti mağduru | 30 gün (6'şar ay uzatılabilir, toplamda 3 yıl) | İnsan ticareti mağduru olduğunun tespiti | Geçiş hakkı yok |
* Uzun dönem iznine geçişte 8 yıllık hesaplamada öğrenci izni yarı, diğer izinler tam sayılır. Mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma ve geçici koruma statüsü sahipleri uzun dönem iznine geçiş yapamaz.
İkamet ve Göç — Kritik Süreler
| İşlem / Hak | Süre | Tür | Başlangıç / Açıklama |
|---|---|---|---|
| İkamet / çalışma izni ret kararına itiraz | 60 gün | Hak düşürücü | Ret kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası |
| İkamet izninde gerekçe değişikliği bildirimi | 10 gün | Zorunlu bildirim | Mevcut iznin gerekçesi ortadan kalkarsa 10 gün içinde idareye bildirilmeli |
| Çalışma izni yurt dışı başvurusunda işveren e-Devlet başvurusu | 15 iş günü | Zorunlu süre | Yabancının konsolosluğa başvurusundan itibaren işverenin e-Devlet'ten başvurması gerekir |
| Sınır dışı (deport) kararına itiraz | 15 gün | Hak düşürücü | Sınır dışı kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde idare mahkemesine itiraz |
| Uzun dönem iznine geçiş için yıllık kesinti sınırı | 180 gün/yıl | Hesaplama eşiği | Yıllık 180 günü aşan yurt dışı kalış "kesinti" sayılır ve 8 yıllık birikimi sıfırlar |
| İzinsiz kalışta giriş yasağı | 1–5 yıl | Yaptırım | Kaçak kalış süresi uzadıkça idari para cezası ve giriş yasağı 5 yıla uzayabilir |
* Kırmızı hak düşürücü süreler kaçırıldığında dava hakkı tamamen düşer. Sınır dışı ve ret kararlarında avukat yardımı kritik önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular — İkamet ve Göç
İkamet izni başvurusu reddedildi, ne yapabilirim?▼
Ret kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Bu süre hak düşürücüdür. Dava açılmasıyla birlikte yürütmeyi durdurma talebinde de bulunulabilir; bu, sınır dışı işlemini dava sonuçlanana kadar durdurur.
Tahdit kodu nedir, nasıl kaldırılır?▼
Tahdit kodu, yabancının Türkiye'ye girişini veya çıkışını engelleyen idari kayıttır. Kaldırılması için kodu koyan idari birime dilekçe veya idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir. Kodun türüne göre süreç farklılık gösterir; avukat eşliğinde yürütülmesi önerilir.
Yurt dışında çok vakit geçirdim, 8 yıllık uzun dönem iznine hakkım var mı?▼
Her yıl için 180 günü aşan yurt dışı kalış "kesinti" sayılır ve 8 yıllık süreyi sıfırlayabilir. Tek seferde 6 ayı aşan yurt dışı kalış da kesinti sayılır. Durumunuzu doğru hesaplamak için avukata danışmanız önerilir.
2. Vatandaşlık
Yatırım yoluyla, evlilik yoluyla, ikamet yoluyla vatandaşlık; istisnai vatandaşlık; vatandaşlık iptali
- Yatırım yoluyla vatandaşlık: En az 400.000 USD değerinde gayrimenkul satın alımı ve 3 yıl satmama taahhüdü; veya 500.000 USD mevduat/sermaye yatırımı.
- Evlilik yoluyla vatandaşlık: Türk vatandaşıyla en az 3 yıl evli kalmak; evliliğin samimi olduğunu ispat etmek.
- İkamet yoluyla vatandaşlık: Türkiye'de kesintisiz 5 yıl yasal ikamet; Türkçe bilgisi; kamu güvenliği açısından engel bulunmaması.
- İstisnai vatandaşlık: Cumhurbaşkanı kararıyla; Türkiye'ye bilimsel, ekonomik veya kültürel katkı sağlayan kişiler için.
- Vatandaşlık iptali: Sahte evlilik veya sahte belgeyle alınan vatandaşlıkların iptali ve savunma süreçleri.
Vatandaşlık Yolları Karşılaştırma Tablosu
| Yol | Asgari koşul | Tahmini süre | Öne çıkan koşul | Başlıca risk |
|---|---|---|---|---|
| Yatırım — gayrimenkul | 400.000 USD gayrimenkul | 3–6 ay | 3 yıl satmama taahhüdü | Değer tespiti hatası → ret |
| Yatırım — mevduat/sermaye | 500.000 USD mevduat, sermaye veya devlet tahvili | 4–7 ay | Merkez Bankası onayı | Belge eksikliği → ret |
| Evlilik yoluyla | Türk vatandaşıyla en az 3 yıl evlilik; evliliğin devam ediyor olması | 3–5 ay | Samimiyetin ispatı | Muvazaalı evlilik → iptal |
| İkamet yoluyla | Kesintisiz 5 yıl yasal ikamet; Türkçe bilgisi; kamu güvenliği açısından engel yok | 6–12 ay | 5 yıl kesintisiz ikamet | İkamet kesintisi veya suç kaydı → ret |
| İstisnai | Türkiye'ye bilimsel, ekonomik veya kültürel katkı; Cumhurbaşkanlığı takdir yetkisi | Belirsiz | İkamet/dil şartı yok | Takdir yetkisine bağlıdır |
* Yatırım yoluyla başvurularda önce Yatırım Ofisi'nden uygunluk belgesi alınması gerekir. Vatandaşlık başvuruları Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
Vatandaşlık Yolu Öneri Aracı
Durumunuza en uygun vatandaşlık yolunu bulmak için birkaç soruyu yanıtlayın.
Sıkça Sorulan Sorular — Vatandaşlık
Yatırım yoluyla vatandaşlıkta 3 yıl içinde evi satabilir miyim?▼
Hayır. 400.000 USD değerindeki gayrimenkul satın alımında tapuya 3 yıl boyunca satılamaz şerhi işlenir. Bu şerh kaldırılmadan satış yapılması durumunda vatandaşlık iptal edilebilir. 3 yıllık süre dolduktan sonra herhangi bir kısıtlama olmaksızın satış yapılabilir.
Türk vatandaşlığı alırsam mevcut vatandaşlığımı kaybeder miyim?▼
Türkiye çifte vatandaşlığa izin verir; Türk vatandaşlığı almak mevcut vatandaşlığınızı doğrudan etkilemez. Ancak bazı ülkeler kendi vatandaşlarının başka ülke vatandaşlığını alması halinde vatandaşlığı düşürebilir. Mevcut ülkenizin mevzuatını önceden incelemeniz önerilir.
Türk vatandaşıyla evlendim ama henüz 3 yıl olmadı, ne yapabilirim?▼
3 yıl dolana kadar aile ikamet izniyle Türkiye'de yasal olarak kalabilirsiniz. 3 yıl dolduğunda vatandaşlık başvurusu yapabilirsiniz. Ayrıca 5 yıl ikamet koşulunu sağladığınızda ikamet yoluyla vatandaşlık yoluna da başvurabilirsiniz.
3. Yabancıların Gayrimenkul ve Yatırım İşlemleri
Taşınmaz alım-satımı, kısıtlamalar, KDV istisnası, şirket kurma
- Taşınmaz alım süreci: Tapu Müdürlüğü'nde resmi senetle tescil, hukuki due diligence ve tapu devri. Tapuda avukat rehberi →
- Kısa dönem ikamet iznine kapı: Türkiye'de konut niteliğinde taşınmaz satın alan yabancılar kısa dönem ikamet izni başvurusu yapabilir.
- Vatandaşlığa zemin: 400.000 USD değerindeki taşınmaz alımı yatırım yoluyla vatandaşlık başvurusu için zemin oluşturur.
- KDV istisnası: Yurt dışında yerleşik yabancılara yapılan konut/işyeri teslimlerinde KDV istisnası uygulanabilir (KDVK m.13/i).
- Şirket kurma: Yabancı yatırımcılar Türk yatırımcılarla eşit koşullarda her türlü şirketi kurabilir.
- Kapora riski: Yabancı alıcılar kapora dolandırıcılığına karşı özellikle savunmasızdır. Kapora dolandırıcılığı rehberi →
Yabancıların Taşınmaz Alımında Kısıtlamalar Tablosu
| Kısıtlama türü | Kural | Açıklama |
|---|---|---|
| Kısıtlı ülkeler | Bazı ülke vatandaşları taşınmaz edinemez | Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenen ülke vatandaşları Türkiye'de taşınmaz satın alamaz; güncel listeye başvurmadan önce bakılmalıdır |
| 30 hektar kişi başı sınırı | Kişi başına en fazla 30 hektar | Yabancı gerçek kişiler Türkiye'de toplamda 30 hektarı aşan taşınmaz edinemez |
| Askeri ve güvenlik bölgeleri | Yasak bölgeler | Askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde yabancılara taşınmaz satışı yasaktır; bölge tespiti için Tapu Müdürlüğü onayı alınır |
| İlçe yüzölçümü sınırı | İlçe yüzölçümünün %10'u | Bir ilçedeki yabancı mülkiyeti o ilçenin toplam yüzölçümünün %10'unu aşamaz |
| KDV istisnası koşulu | Yurt dışında yerleşiklik şartı | İstisnadan yararlanmak için alıcının yurt dışında yerleşik olması ve satış bedelinin yurt dışından dövizle getirilmesi gerekir |
* Kısıtlı ülkeler listesi ve askeri bölge tespiti tapu işlemi yapılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir. Yanlış bölgeden taşınmaz alınması tescil reddine yol açar.
Sıkça Sorulan Sorular — Gayrimenkul ve Yatırım
Türkiye'de ev aldım, otomatik olarak ikamet izni alabilir miyim?▼
Evet, konut niteliğinde taşınmaz satın alan yabancılar kısa dönem ikamet izni başvurusu yapabilir. Ancak ikamet izni otomatik verilmez; başvuruda tapu belgesi, sağlık sigortası ve gerekli diğer belgelerle Göç İdaresi'ne başvurulması gerekir. Ret halinde 60 gün içinde itiraz hakkı doğar.
Yabancı olarak Türkiye'de şirket kurabilir miyim?▼
Evet. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu uyarınca yabancı yatırımcılar, Türk yatırımcılarla eşit koşullarda Türkiye'de her türlü şirketi kurabilir. Limited ve anonim şirket en yaygın tercih edilen türlerdir.
KDV istisnasından yararlanmak için ne gerekiyor?▼
KDVK 13/i maddesi uyarınca yurt dışında yerleşik yabancı uyruklu gerçek kişilere yapılan konut veya işyeri teslimlerinde KDV istisnası uygulanır. Bunun için alıcının Türkiye'de yerleşik sayılmaması ve satış bedelinin yurt dışından dövizle getirilmesi gerekir.
Türkiye'de yasal statünüzü güvence altına almak için hukuki destek mi arıyorsunuz?
İkamet izni, vatandaşlık başvurusu, sınır dışı kararına itiraz veya yabancıların gayrimenkul alımı konularında bizimle iletişime geçebilirsiniz. WhatsApp üzerinden hızlı danışmanlık alabilirsiniz.
Yabancılar Hukukuyla İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Sınır dışı edilme kararına karşı nasıl itiraz edebilirim?
İdari gözetim kararına karşı ne yapabilirim?
İkamet izni başvurum reddedildi, ne yapabilirim?
Çalışma izni almak için hangi şartlar gereklidir?
Türk vatandaşlığı başvurusu nasıl yapılır?
Türkiye’de taşınmaz alarak Türk vatandaşlığı kazanabilir miyim?
Aile birleşimi başvurusu için gerekli belgeler nelerdir?
Uluslararası koruma başvurusu nasıl yapılır?
Geçici koruma statüsü nedir ve kimler yararlanabilir?
Türkiye’de yabancıların miras hakları var mı?
