Saklı Pay ve Tenkis Davası 2026

Miras bırakanınız sağlığında büyük bir taşınmazı bir yakınına bağışladı ya da vasiyetiyle mal varlığının neredeyse tamamını belirli kişilere bıraktı. Siz ise miras payınızın çok altında bir şeyle karşı karşıyasınız. Türk hukuku bu tabloya karşı mirasçılara güçlü bir araç sunmaktadır: saklı pay. "Benim saklı payım var mı?", "Tenkis davası açabilir miyim?", "Bağışlanan taşınmazı geri alabilir miyim?" sorularının yanıtları, Türk Medeni Kanunu'nun ayrıntılı düzenlemelerine ve Yargıtay'ın yerleşik içtihadına dayanmaktadır. Bu rehberde saklı pay kavramını, tenkis davasının nasıl açılacağını ve tenkis hesabının nasıl yapıldığını somut örneklerle ve sade bir dille ele alıyoruz.

Saklı pay ihlali ve tenkis davası süreçleri, hesaplama ve strateji açısından dikkat gerektirmektedir. Hak kaybı yaşamamak için WhatsApp üzerinden hızlı danışmanlık alabilirsiniz.

İçindekiler

Saklı Pay Nedir?

Saklı pay; miras bırakanın ölümünden önce ya da vasiyetiyle tasarruf edemeyeceği, kanun tarafından belirli mirasçılar lehine güvence altına alınmış asgari miras payıdır. Miras bırakan mal varlığı üzerinde dilediği gibi tasarruf etme özgürlüğüne sahip olsa da bu özgürlük sınırsız değildir; kanunun belirlediği oranlar kadar bir pay, saklı paylı mirasçılara ayrılmak zorundadır.

Saklı payın hukuki temeli 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 505–514. maddeleridir. Saklı pay kurumu, miras bırakanın sevmediği ya da dışlamak istediği yakın mirasçılarını tamamen mağdur etmesini önlemeye yöneliktir.

Kimlerin Saklı Pay Hakkı Vardır?

Türk Medeni Kanunu uyarınca saklı pay hakkı yalnızca belirli mirasçılara tanınmıştır. Her mirasçı saklı paylı değildir.

✅ Saklı Paylı Mirasçılar

Alt soy — çocuklar ve torunlar
Anne ve baba
Sağ kalan eş

❌ Saklı Payı Olmayan Mirasçılar

Kardeşler (2007'de kapsam dışı bırakıldı)
Amca, hala, dayı, teyze ve uzak akrabalar
Atanmış mirasçılar (vasiyetle mirasçı olanlar)

Önemli not: Kardeşler 2007 yılında yapılan kanun değişikliğiyle saklı paylı mirasçılar arasından çıkarılmıştır. Miras bırakan, kardeşlerini miras dışı bırakarak tüm mal varlığını başkalarına bırakabilir; kardeşler tenkis davası açamaz.

Saklı Pay Oranları

Saklı pay oranları, Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesinde açıkça belirlenmiştir. Bu oranlar, mirasçının yasal miras payı üzerinden hesaplanır:

Mirasçı	Yasal Miras Payı	Saklı Pay Oranı	Saklı Pay Miktarı
Alt soy (çocuklar/torunlar)	Yasal payın tamamı	1/2	Yasal payın yarısı
Anne ve baba	Yasal payın tamamı	1/4	Yasal payın dörtte biri
Eş (alt soyla birlikte)	1/4	Tamamı	Yasal payının tamamı
Eş (tek başına / kardeşlerle)	1/2 veya tamamı	3/4	Yasal payının dörtte üçü

Tenkis Davası Nedir?

Tenkis davası; miras bırakanın saklı payı ihlal eden ölüme bağlı tasarruflarının veya sağlararası kazandırmalarının saklı pay oranına indirilmesini talep etmek amacıyla açılan davadır. Tenkis kelimesi "indirim" ya da "azaltma" anlamına gelmektedir.

Tenkis davasının temel özelliği, miras bırakanın yaptığı işlemin geçersiz sayılmamasıdır. İşlem geçerlidir; yalnızca saklı payı aşan kısım oranında etkisiz hale getirilir. Bu yönüyle tenkis davası, işlemin başından geçersiz sayıldığı muris muvazaasına dayalı tapu iptal davasından ayrılmaktadır.

Tenkis Davası ile Muris Muvazaası Davası Karşılaştırması

Kriter	Tenkis Davası	Muris Muvazaası Davası
İşlemin geçerliliği	Geçerli; yalnızca aşım kısmı indirilir	Başından geçersiz sayılır
Sonuç	Saklı paya karşılık gelen değer iade edilir	Tapu tamamen iptal edilir
Zamanaşımı	1 yıl / 10 yıl (hak düşürücü)	Zamanaşımı işlemez
Kimler açabilir	Saklı paylı mirasçılar	Tüm yasal mirasçılar
Görevli mahkeme	Asliye Hukuk Mahkemesi	Asliye Hukuk Mahkemesi

Tenkis Davası Şartları

Tenkis davasının açılabilmesi için şu koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

Davacının saklı paylı mirasçı olması: Tenkis davası yalnızca saklı pay hakkına sahip mirasçılar tarafından açılabilir.
Miras bırakanın ölmüş olması: Tenkis davası ancak vefatın ardından açılabilir.
Saklı payın fiilen ihlal edilmiş olması: Miras bırakanın tasarrufları sonucunda mirasçının saklı payına isabet eden kısmın karşılanamamış olması şarttır.
Tenkis talebinin ileri sürülmesi: Tenkis kendiliğinden gerçekleşmez; saklı paylı mirasçının açıkça talep etmesi gerekir.

Hangi İşlemler Tenkise Tabidir?

✅ Tenkise Tabi İşlemler

Vasiyetname ve miras sözleşmeleri
Mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yapılan bağışlar
Ölümden kısa süre önce gerçekleştirilen karşılıksız devirler
Satış görünümlü ancak gerçekte bağış olan işlemler
Belirli koşullarda üçüncü kişi lehine hayat sigortası ödemeleri

❌ Tenkis Kapsamı Dışında Kalanlar

Gerçek ivazlı (bedelli) satışlar
Edim dengeli ölünceye kadar bakma sözleşmeleri
Miras bırakanın borçlarını ödemek için yapılan devirler
Saklı payı karşılayan devirler

Tenkis Hesabı Nasıl Yapılır?

Tenkis hesabı, Türk Medeni Kanunu'nun 507–514. maddelerinde düzenlenen belirli kurallara göre yapılır. Hesaplamanın temel adımları şunlardır:

Tenkis Matrahının Belirlenmesi

Miras bırakanın ölüm tarihindeki tüm aktifler tespit edilir. Borçlar ve cenaze masrafları düşülür. Tenkise tabi bağışlar eklenerek net tenkis matrahı bulunur.

Tasarruf Edilebilir Kısmın Hesaplanması

Tenkis matrahından toplam saklı pay tutarı çıkarılır. Geriye kalan miktar miras bırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısımdır.

Aşım Miktarının Tespiti

Miras bırakanın tasarruflarının tasarruf edilebilir kısmı ne kadar aştığı hesaplanır. Bu aşım, tenkise konu olacak miktardır.

Somut Örnek: Örnekli Tenkis Hesabı

Miras bırakanın tek çocuğu ve eşi olduğunu varsayalım. Ölüm tarihindeki net mal varlığı 1.800.000 TL'dir. Miras bırakan vasiyetiyle mal varlığının tamamını bir vakfa bırakmıştır.

📌 Yasal miras payları:

Eş (alt soyla birlikte): 1/4 → 450.000 TL
Çocuk: 3/4 → 1.350.000 TL

📌 Saklı pay hesabı:

Eş: Yasal payının tamamı → 450.000 TL
Çocuk: Yasal payının 1/2'si → 675.000 TL
Toplam saklı pay: 1.125.000 TL

📌 Tasarruf edilebilir kısım: 1.800.000 − 1.125.000 = 675.000 TL

Sonuç: Miras bırakan tüm mal varlığını (1.800.000 TL) vakfa bırakmıştır. Tasarruf sınırı 675.000 TL olduğundan 1.125.000 TL saklı payları ihlal etmektedir. Eş 450.000 TL, çocuk 675.000 TL'yi vakıftan tenkis yoluyla talep edebilir.

Tenkis Davası Nasıl Açılır?

Tenkis davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi, yetkili mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Tenkise konu işlem taşınmazla ilgiliyse taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde de dava açılabilir.

Dava dilekçesinde miras bırakanın kimlik bilgileri, saklı payı ihlal ettiği öne sürülen tasarruflar, tenkis hesabı ve talep edilen miktar açıkça belirtilmelidir. Veraset ilamı, tapu kayıtları ve miras bırakanın mal varlığına ilişkin belgeler dilekçeye eklenir. Tenkis davaları nispi harca tabidir; harç tenkis talebine konu edilen değer üzerinden hesaplanır.

Tenkis sırası önemlidir: Türk Medeni Kanunu'nun 570. maddesi uyarınca tenkis; önce ölüme bağlı tasarruflardan, bu yeterli gelmezse en yeni bağıştan başlayarak geriye doğru uygulanır. Bu sıralama, hangi işleme önce itiraz edileceğini ve dava stratejisini doğrudan etkiler.

Tenkis hesabı ve hangi işlemlerin tenkise tabi olduğu somut olayın ayrıntılarına göre farklılaşmaktadır. Davanızı doğru temellendirmek için WhatsApp üzerinden hızlı danışmanlık alabilirsiniz.

Zamanaşımı Süresi

Tenkis davasında zamanaşımı süreleri son derece kritiktir. Türk Medeni Kanunu'nun 571. maddesi uyarınca:

⏱ Kısa Süre

1 Yıl

Saklı payın ihlal edildiğinin öğrenildiği tarihten itibaren

⏱ Azami Süre

10 Yıl

Miras bırakanın ölümünden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren

⚠️ Dikkat

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Süre geçtikten sonra dava açılırsa mahkeme talebi reddeder.

Uyarı: "İhlali öğrenme" tarihi uygulamada sıkça tartışma konusu olmaktadır. Vasiyetnamenin okunduğu tarih, tapu devrinin öğrenildiği tarih ya da mirasın paylaşıldığı tarih bu başlangıç noktasını belirleyebilir. Somut olaya göre farklılaşan bu değerlendirme, hukuki danışmanlık almanın özellikle önemli olduğu bir aşamadır.

Dava Ne Kadar Sürer?

Tenkis davaları, miras uyuşmazlıkları arasında orta-uzun soluklu davalar arasında yer almaktadır. Tenkise konu işlemin niteliği, bilirkişi incelemesi, karşı tarafın tutumu ve mahkemenin iş yükü süreyi doğrudan etkileyen başlıca unsurlardır. Genel bir değerlendirme yapılacak olursa ilk derece yargılamasının ortalama 1 ila 2,5 yıl sürdüğü söylenebilir. İstinaf ve Yargıtay aşamaları bu süreye eklenebilir. Her davanın koşulları farklı olduğundan bu rakamlar yalnızca genel bir fikir vermektedir.

Yargıtay Uygulaması

Tenkis davalarında Yargıtay'ın yerleşik içtihadından çıkan temel ilkeler şunlardır:

Tenkis matrahı ölüm anındaki değerler üzerinden hesaplanır. Bağışın yapıldığı tarihteki değil, miras bırakanın ölüm tarihindeki piyasa değerleri esas alınır.
Tenkis talebinde bulunulmaması hakkın kaybına yol açar. Tenkis kendiliğinden gerçekleşmez; mirasçının talep etmesi zorunludur.
Tenkis sırası kanunda belirlenmiştir ve mahkeme bu sıraya uymak zorundadır.
Davalı, aşım miktarını para olarak ödeyerek taşınmazı elinde tutabilir. Bu seçimlik hak davalıya aittir; davacı bunu zorunlu kılamaz.
Zamanaşımının başlangıcı somut olayın koşullarına göre belirlenir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Saklı pay, miras bırakanın tasarruf edemeyeceği, kanunla güvence altına alınmış asgari miras payıdır. Her mirasçının saklı payı yoktur; yalnızca alt soy, anne-baba ve eş saklı paylı mirasçıdır. Kardeşler saklı paylı değildir.

Tenkis davasında miras bırakanın işlemi geçerli kabul edilir; yalnızca saklı payı aşan kısım için iade istenir. Muris muvazaasında ise işlemin başından itibaren geçersiz olduğu ileri sürülerek tapunun tamamen iptali talep edilir. Ayrıca tenkis davasında zamanaşımı işlerken muris muvazaasında işlemez.

Evet. Saklı payın ihlal edildiğinin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl, her hâlükarda ölüm ya da vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içinde dava açılması gerekir. Bu süreler hak düşürücü olduğundan geçirilmesi halinde dava reddedilir.

Evet. Sağlığında yapılan bağışlar da belirli koşullar altında tenkise tabidir. Özellikle mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yapılan ya da ölümden kısa süre önce gerçekleştirilen bağışlar tenkis hesabına dahil edilebilir.

Mutlaka taşınmazın kendisini değil. Davalı, aşım miktarını para olarak ödeyerek taşınmazı elinde tutmayı tercih edebilir. Bu seçim hakkı davalıya aittir. Ödeme yapılmazsa taşınmaz üzerindeki payın tescili talep edilebilir.

Evet. Vasiyetname geçerli olsa bile saklı payı ihlal eden kısım tenkise tabidir. Vasiyetnamenin noter onaylı ya da resmi olması, saklı pay güvencesini ortadan kaldırmaz.

Evet. Her saklı paylı mirasçı kendi payı oranında bağımsız olarak tenkis davası açabilir. Diğer mirasçıların onayına ya da birlikte dava açmalarına gerek yoktur.

Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre tenkis matrahı, miras bırakanın ölüm tarihindeki piyasa değerleri üzerinden hesaplanır. Bağışın yapıldığı tarihteki değil, ölüm anındaki güncel değer esas alınır.

Saklı paylı mirasçı olup olmadığınıza bağlıdır. Çocuk ya da eş sıfatıyla mirasçıysanız tenkis davası açabilirsiniz. Ancak yalnızca kardeş sıfatıyla mirasçıysanız saklı payınız bulunmadığından bu dava yoluna gidemezsiniz.

Tenkis davaları için zorunlu arabuluculuk şartı bulunmamaktadır. Dava doğrudan Asliye Hukuk Mahkemesi'ne açılabilir.

Bu iki dava farklı hukuki temellere dayanmaktadır. Koşulların oluşması halinde birlikte ya da arka arkaya açılmaları mümkündür; ancak hangi davanın öncelikli olması gerektiği somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Tenkis talebinde bulunan saklı paylı mirasçı, saklı payının ihlal edildiğini ve tenkis matrahını oluşturan unsurları ispat etmek zorundadır. Bilirkişi incelemesi ve belgeler bu aşamada belirleyici rol oynar.

Saklı pay ve tenkis davası, miras hukukunun en teknik ve hesap gerektiren alanlarından biridir. Tenkis matrahının doğru belirlenmesi, zamanaşımı sürelerinin takibi ve doğru dava stratejisinin kurgulanması hak kayıplarını önlemenin temel koşuludur. Miras hukuku alanındaki diğer makalelerimizi inceleyerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.

Saklı payınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız zamanaşımı süreleri nedeniyle vakit kaybetmeden harekete geçin. Somut olayınıza özel değerlendirme için WhatsApp üzerinden hızlı danışmanlık alabilirsiniz.